Hipnoza kliniczna · IBS · autohipnoza · oś jelito–mózg
Hipnoza kliniczna w IBS — czego można się spodziewać?
Hipnoza kliniczna w IBS nie polega na „wyłączeniu jelit” ani na przekonywaniu, że objawy są tylko w głowie. Ból brzucha, biegunka, zaparcia, parcie, wzdęcia czy nagła potrzeba skorzystania z toalety są realnym doświadczeniem ciała.
Ważne bywa jednak także to, co dzieje się wokół objawu: napięcie, czujność, lęk przed nawrotem, skanowanie brzucha, szukanie toalety, rezygnowanie z wyjść albo przewidywanie najgorszego scenariusza. Hipnoza kliniczna może być jednym z narzędzi pracy właśnie z tą częścią problemu.
Po co stosuje się hipnozę kliniczną przy IBS?
W IBS pierwszy sygnał z brzucha może szybko uruchomić alarm. Pojawia się myśl: „zaraz będzie źle”, „muszę znaleźć toaletę”, „nie dam rady zostać”, „lepiej zrezygnować”. Za tym idzie napięcie, sprawdzanie ciała i coraz większa koncentracja na objawie.
Hipnoza kliniczna może pomagać ćwiczyć inny sposób reagowania na ten pierwszy moment. Nie chodzi o udawanie, że objawu nie ma, ale o to, żeby sygnał z brzucha nie musiał od razu uruchamiać całego łańcucha: objaw — alarm — napięcie — czujność — unikanie.
Celem jest więcej miejsca między sygnałem a reakcją. Dzięki temu łatwiej wracać do najbliższego działania: rozmowy, pracy, jazdy, wyjścia z domu, posiłku albo odpoczynku.
W IBS hipnoza ukierunkowana na oś jelito–mózg jest jedną z interwencji psychologicznych opisywanych w badaniach oraz uwzględnianych w międzynarodowych zaleceniach leczenia IBS.
Jak może wyglądać ćwiczenie?
Ćwiczenie zwykle obejmuje spokojne skupienie uwagi, kontakt z oddechem, zauważanie napięcia w ciele i pracę z wyobrażeniem. Może dotyczyć brzucha, ale nie musi polegać na ciągłym obserwowaniu objawu.
Przed ćwiczeniem omawiamy, czemu ma służyć i jak będzie wyglądać. W trakcie można mówić, zmienić pozycję, otworzyć oczy, poprosić o przerwę albo zakończyć ćwiczenie.
Nie chodzi o głęboki trans ani oddanie kontroli. Bardziej o uczenie się spokojniejszego kontaktu z sygnałami z ciała i zmniejszanie automatycznego alarmu.
Autohipnoza między spotkaniami
W części przypadków ważne może być krótkie ćwiczenie między spotkaniami. Nie po to, żeby kontrolować jelita, ale żeby nowy sposób reagowania mógł stopniowo przenosić się do codziennych sytuacji.
Dłuższe ćwiczenie może trwać kilkanaście minut. Krótsza wersja przydaje się wtedy, gdy pojawia się pierwszy sygnał z brzucha, napięcie albo myśl: „zaraz będzie gorzej”.
Czasem wystarczy prosty powrót do ciała i działania: poczuć stopy na podłożu, rozluźnić szczękę, wydłużyć wydech, nazwać sytuację jednym zdaniem — na przykład: „to sygnał, nie alarm” — a potem wrócić do najbliższego kroku.
Autohipnoza nie powinna stawać się kolejnym rytuałem sprawdzania, czy objaw już minął. Jej sens polega na powrocie z alarmu do działania.
Kiedy hipnoza kliniczna może mieć sens?
Hipnoza kliniczna może mieć sens szczególnie wtedy, gdy wokół IBS pojawia się dużo napięcia, czujności i unikania: trudno wyjść z domu bez sprawdzania brzucha, planowania toalet, zabezpieczania się albo rezygnowania z jedzenia poza domem.
Może być też pomocna, gdy sama rozmowa o objawach nie wystarcza, bo problem bardzo szybko uruchamia się w ciele: w napięciu, oddechu, brzuchu, wyobrażeniach i poczuciu zagrożenia.
Nie jest jednak obowiązkowa. Szersza praca przy IBS może obejmować psychoedukację, elementy CBT i ACT, pracę z odczuciami z ciała, ograniczanie zachowań zabezpieczających i stopniowy powrót do unikanych sytuacji. Hipnoza pozostaje jednym z możliwych narzędzi, a nie osobną obietnicą szybkiej zmiany.
Kiedy zacząć od konsultacji medycznej?
Praca psychologiczna i hipnoza kliniczna nie zastępują diagnostyki ani leczenia gastroenterologicznego. Konsultacja lekarska jest szczególnie ważna, jeśli objawy są nowe, nasilają się, pojawia się krew w stolcu, gorączka, niezamierzona utrata masy ciała, nocne wybudzenia z powodu objawów albo inne niepokojące sygnały.
Jeśli diagnostyka jest już prowadzona albo zakończona, praca psychologiczna może być uzupełnieniem leczenia — zwłaszcza wtedy, gdy obok objawów pojawia się lęk, napięcie, czujność i unikanie.
Najczęstsze pytania
Czy hipnoza kliniczna przy IBS oznacza, że objawy są psychiczne?
Nie. Objawy IBS są realne. Hipnoza kliniczna dotyczy tego, jak organizm reaguje na sygnały z brzucha: napięciem, alarmem, czujnością, przewidywaniem i unikaniem.
Czy hipnoza ma usunąć objawy?
Nie obiecuje się „wyłączenia” jelit. Celem jest zmniejszanie pętli alarmu i odzyskiwanie większego wpływu na codzienne życie mimo objawu.
Czy trzeba umieć wchodzić w głęboki trans?
Nie. Ważniejsze od głębokości transu jest to, czy ćwiczenie pomaga spokojniej zauważać sygnały z ciała i nie wpadać od razu w automatyczny alarm.
Czy będę tracić kontrolę?
Nie. W trakcie ćwiczenia można mówić, poruszyć się, otworzyć oczy, poprosić o przerwę albo zakończyć ćwiczenie. Celem nie jest oddanie kontroli, tylko odzyskiwanie wpływu.
Czy autohipnozę trzeba robić codziennie?
To zależy od celu pracy i sytuacji. Czasem przydatne jest regularne ćwiczenie, a czasem krótsza wersja stosowana w konkretnych momentach dnia. Ważne, żeby nie stało się to kolejnym sposobem kompulsywnego kontrolowania objawu.
Przeczytaj także
Źródła
- The Rome Foundation. What is a Disorder of Gut-Brain Interaction (DGBI)? Strona źródłowa
- NICE. Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management. Clinical guideline CG61. Rekomendacje
Umów pierwszą konsultację
Jeżeli zmagasz się z IBS lub czynnościowymi objawami przewodu pokarmowego i chcesz sprawdzić, czy taka forma pracy będzie odpowiednia, pierwsze spotkanie służy omówieniu objawów, dotychczasowej diagnostyki oraz możliwego planu pracy.